Buy Now Pay Later w Polsce: wygoda czy pułapka?
Jeszcze kilka lat temu zakupy z odroczoną płatnością kojarzyły się głównie z tradycyjnymi ratami bankowymi lub zakupami sprzętu AGD i RTV. Dziś model Buy Now, Pay Later (BNPL) stał się powszechnym elementem zakupów online i coraz częściej pojawia się także w sprzedaży stacjonarnej.
Dla konsumentów to wygodne rozwiązanie – pozwala kupić produkt od razu i zapłacić za niego później, często bez dodatkowych kosztów. Z drugiej strony instytucje nadzorcze i eksperci rynku finansowego zwracają uwagę, że BNPL może zwiększać ryzyko nadmiernego zadłużenia, szczególnie jeśli korzysta się z niego impulsywnie lub jednocześnie w wielu miejscach.
Czy Buy Now, Pay Later to nowoczesne wsparcie dla domowego budżetu, czy raczej ukryta forma kredytu? Sprawdźmy, jak działa BNPL w Polsce, ile naprawdę kosztuje i kiedy warto z niego korzystać.
Czym jest Buy Now, Pay Later i jak działa?
Buy Now, Pay Later to model płatności umożliwiający zakup produktu lub usługi natychmiast, a zapłatę w późniejszym terminie. W praktyce jest to forma krótkoterminowego finansowania konsumenckiego, choć często przedstawiana jako wygodna metoda płatności, a nie klasyczny kredyt. W Polsce usługi BNPL oferują m.in. wyspecjalizowani dostawcy oraz platformy zakupowe. Konsumenci mogą spotkać się z takimi rozwiązaniami jak odroczone płatności lub płatności ratalne oferowane np. przez systemy typu PayPo, Allegro Pay, Twisto czy Klarna.
Najczęściej spotykane modele BNPL to:
- odroczenie płatności o 30 dni,
- podział płatności na kilka rat 0%,
- możliwość zamiany odroczonej płatności na standardowe raty.
Decyzja o przyznaniu finansowania jest zazwyczaj szybka i opiera się na automatycznej analizie danych klienta, podobnie jak w przypadku innych produktów kredytowych.
Z punktu widzenia prawa i nadzoru finansowego BNPL może podlegać regulacjom dotyczącym kredytu konsumenckiego – zwłaszcza gdy pojawiają się koszty lub dłuższy okres spłaty.
Dlaczego Polacy chętnie korzystają z BNPL?
Popularność BNPL wynika z kilku czynników związanych z wygodą i psychologią zakupów.
Najważniejsze powody to:
- szybka decyzja i minimum formalności,
- brak kosztów przy terminowej spłacie,
- możliwość rozłożenia płatności bez angażowania banku,
- dostępność nawet przy stosunkowo niskich kwotach,
- łatwa integracja z zakupami online.
Eksperci rynku finansowego podkreślają jednak, że BNPL często działa na poziomie psychologicznym – konsumenci traktują odroczoną płatność jako „mniej odczuwalny wydatek”, co może zwiększać skłonność do zakupów impulsywnych.
Ile naprawdę kosztuje Buy Now, Pay Later?
W wielu przypadkach BNPL może być darmowy – ale tylko pod warunkiem terminowej spłaty.
Potencjalne koszty mogą obejmować:
- opłaty za opóźnienie,
- odsetki po zakończeniu okresu promocyjnego,
- koszty windykacyjne,
- negatywny wpływ na historię kredytową przy braku spłaty.
W praktyce oznacza to, że BNPL działa podobnie jak inne zobowiązania finansowe – jeśli spłacasz na czas, koszt może być zerowy. Jeśli nie, koszt może szybko rosnąć.
Buy Now, Pay Later – wygoda dla budżetu czy ryzyko zadłużenia?
Kiedy BNPL może być rozsądnym rozwiązaniem
BNPL może być bezpiecznym narzędziem finansowym, jeśli:
- masz pewność, że spłacisz zobowiązanie w terminie,
- kupujesz produkt rzeczywiście potrzebny,
- kontrolujesz liczbę aktywnych zobowiązań,
- traktujesz BNPL jak normalny kredyt, a nie „dodatkowe pieniądze”.
Kiedy BNPL może stać się pułapką
Ryzyko rośnie, gdy:
- korzystasz z kilku BNPL jednocześnie,
- finansujesz w ten sposób codzienne wydatki,
- nie kontrolujesz terminów spłaty,
- traktujesz BNPL jako sposób na zwiększenie dostępnych środków.
Instytucje nadzorcze w Europie zwracają uwagę, że kumulacja wielu małych zobowiązań może być równie niebezpieczna jak jeden większy kredyt.
Przeczytaj również: Kredyt a pożyczka – czym się różnią?
BNPL a scoring i historia kredytowa – jak wygląda to w praktyce?
Usługi Buy Now, Pay Later dostępne w Polsce, takie jak PayPo, Allegro Pay czy Twisto, mogą wpływać na historię kredytową i scoring w Biurze Informacji Kredytowej (BIK). W praktyce BNPL jest traktowany jako zobowiązanie finansowe – podobnie jak karta kredytowa lub kredyt ratalny.
Raportowanie do BIK – czy BNPL jest widoczny dla banków?
Wiele firm BNPL raportuje informacje o zobowiązaniach do BIK. Oznacza to, że banki mogą widzieć aktywne odroczenia płatności podczas analizy wniosku kredytowego.
W praktyce:
- bank może zobaczyć aktywne zobowiązanie BNPL,
- BNPL może być uwzględniany przy ocenie zdolności kredytowej,
- znaczenie rośnie przy dużych zobowiązaniach, np. kredycie hipotecznym.
Czy terminowa spłata BNPL pomaga w budowaniu historii kredytowej?
Tak, terminowa spłata może budować pozytywną historię płatniczą i pokazywać, że konsument reguluje zobowiązania na czas.
Warunek jest jeden: korzystanie z BNPL powinno być umiarkowane. Zbyt duża liczba aktywnych zobowiązań może zostać odebrana przez bank jako zwiększone ryzyko kredytowe.
Czy aktywne BNPL obniża zdolność kredytową?
Może, choć zwykle nieznacznie — pod warunkiem, że zobowiązania są spłacane terminowo.
Banki patrzą nie tylko na terminowość, ale też na:
- liczbę aktywnych zobowiązań,
- łączną kwotę zadłużenia,
- częstotliwość korzystania z finansowania.
Dlatego częste korzystanie z BNPL może wpływać na ocenę zdolności kredytowej, szczególnie przy staraniu się o większe finansowanie.
Co się dzieje przy opóźnieniu spłaty BNPL?
Opóźnienia w spłacie mogą mieć realny i szybki wpływ na scoring kredytowy.
W zależności od dostawcy:
- po określonym czasie opóźnienia (np. około 30 dni) informacja może trafić do BIK,
- negatywny wpis może znacząco obniżyć punktację,
- pogorszenie historii kredytowej może utrudnić uzyskanie kredytu w przyszłości.
Jak bezpiecznie korzystać z Buy Now, Pay Later?
Aby ograniczyć ryzyko problemów finansowych, warto stosować kilka zasad:
- traktuj BNPL jak normalny kredyt,
- ustaw przypomnienia o terminach spłaty,
- sprawdzaj regulamin i opłaty,
- licz łączną wartość wszystkich zobowiązań,
- unikaj finansowania zakupów impulsywnych.
Alternatywy dla BNPL – co warto rozważyć?
W zależności od sytuacji finansowej alternatywą mogą być:
- klasyczne raty konsumenckie,
- karta kredytowa z okresem bezodsetkowym,
- odłożenie zakupu i finansowanie z oszczędności.
Każde rozwiązanie ma inne ryzyko i inne koszty, dlatego warto dopasować je do swojej sytuacji finansowej.
Sprawdź nasz ranking kredytów dla firm.
Podsumowanie: czy Buy Now, Pay Later to dobre rozwiązanie?
Buy Now, Pay Later może być wygodnym narzędziem finansowym, jeśli jest używane świadomie i odpowiedzialnie. Problem pojawia się wtedy, gdy odroczone płatności zaczynają się kumulować i zastępować realne możliwości finansowe.
Kluczowe znaczenie ma kontrola budżetu, znajomość warunków umowy i traktowanie BNPL jak każdego innego zobowiązania finansowego.
Dla jednych będzie to wygodne narzędzie zarządzania płynnością, dla innych – pierwszy krok do spirali zadłużenia. Ostatecznie wszystko zależy od sposobu korzystania z tego rozwiązania.
Absolwentka Public Relations, copywriterka z pasją do tworzenia treści, które są nie tylko ciekawe, ale i użyteczne dla czytelnika. Na co dzień zajmuje się content marketingiem i SEO, dbając o to, by słowa miały realny wpływ. W wolnym czasie planuje kolejne podróże i odkrywa nowe miejsca.