Czy można prowadzić firmę mając mniej niż 18 lat?

Wiele młodych osób interesuje się przedsiębiorczością jeszcze przed osiągnięciem pełnoletności. Social media, e-commerce, programowanie, grafika, handmade – możliwości zarabiania jest dziś więcej niż kiedykolwiek. Ale czy osoba poniżej 18 roku życia może legalnie prowadzić firmę w Polsce?

Wyjaśniamy, jak wygląda to w świetle obowiązujących przepisów.

Czy niepełnoletni może zarejestrować działalność gospodarczą?

Jednoosobową działalność gospodarczą rejestruje się w systemie CEIDG (Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej).

Do jej założenia wymagana jest pełna zdolność do czynności prawnych. Osoby poniżej 18 roku życia co do zasady takiej zdolności nie posiadają. Oznacza to, że nie mogą samodzielnie:

• zarejestrować działalności gospodarczej,

• zawierać umów handlowych bez zgody przedstawiciela ustawowego,

• ponosić pełnej odpowiedzialności prawnej i finansowej za zobowiązania firmy.

W praktyce więc osoba niepełnoletnia nie może samodzielnie prowadzić jednoosobowej działalności gospodarczej.

Ograniczona zdolność do czynności prawnych (13–17 lat)

Osoby, które ukończyły 13 lat, posiadają ograniczoną zdolność do czynności prawnych. Mogą zawierać drobne umowy życia codziennego, jednak w przypadku poważniejszych zobowiązań wymagana jest zgoda rodzica lub opiekuna prawnego.

Prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się z szeregiem czynności prawnych (umowy z kontrahentami, zobowiązania podatkowe, odpowiedzialność finansowa), dlatego nie mieści się w zakresie czynności, które niepełnoletni może wykonywać samodzielnie.

A co z działalnością nierejestrowaną?

To bardzo częste pytanie.

Działalność nierejestrowana (uregulowana w ustawie Prawo przedsiębiorców) pozwala prowadzić drobną działalność zarobkową bez wpisu do CEIDG, pod warunkiem że:

• miesięczny przychód nie przekracza 75% minimalnego wynagrodzenia,

• w ciągu ostatnich 60 miesięcy nie była prowadzona działalność gospodarcza.

Jednak również w tym przypadku kluczowe znaczenie ma zdolność do czynności prawnych.

Ponieważ działalność nierejestrowana nadal wiąże się z zawieraniem umów i ponoszeniem odpowiedzialności cywilnej, przyjmuje się, że osoba niepełnoletnia nie może prowadzić jej samodzielnie bez zgody przedstawiciela ustawowego.

W praktyce oznacza to:

• osoba w wieku 13–17 lat może wykonywać drobne czynności zarobkowe,

• ale istotne zobowiązania wymagają zgody rodzica,

• odpowiedzialność prawna w dużej mierze spoczywa na opiekunie.

Warto pamiętać, że choć działalność nierejestrowana nie wymaga wpisu do CEIDG, nie zwalnia z obowiązku rozliczania podatku dochodowego.

Wyjątek: uzyskanie pełnej zdolności do czynności prawnych

Pełnoletność w Polsce osiąga się po ukończeniu 18 lat. Istnieje jednak wyjątek — osoba, która ukończyła 16 lat i zawrze związek małżeński za zgodą sądu, uzyskuje pełną zdolność do czynności prawnych.

W takiej sytuacji może legalnie prowadzić działalność gospodarczą na takich samych zasadach jak osoba pełnoletnia.

Alternatywne rozwiązania dla młodych przedsiębiorców

Choć samodzielna działalność przed 18 rokiem życia jest w praktyce ograniczona, istnieją bezpieczne alternatywy:

1. Działalność prowadzona przez rodzica

Najczęściej stosowane rozwiązanie polega na tym, że:

• rodzic zakłada działalność gospodarczą,

• młoda osoba działa w jej ramach,

• formalna odpowiedzialność i rozliczenia podatkowe należą do dorosłego.

2. Umowy cywilnoprawne

Niepełnoletni może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło (zazwyczaj za zgodą przedstawiciela ustawowego).

3. Spółka z udziałem niepełnoletniego

W niektórych przypadkach osoba niepełnoletnia może zostać wspólnikiem spółki (np. spółki z o.o.), jednak wymaga to reprezentacji przez opiekuna oraz często zgody sądu rodzinnego. Jest to rozwiązanie rzadkie i bardziej skomplikowane formalnie.

Podsumowanie

Przed 18. rokiem życia nie można samodzielnie prowadzić działalności gospodarczej ani w pełni niezależnie działać w ramach działalności nierejestrowanej — wszystko rozbija się o brak pełnej zdolności do czynności prawnych. Nie oznacza to jednak, że młody przedsiębiorca musi odkładać swoje pomysły na później. Możliwe jest działanie przy wsparciu rodzica, w ramach jego firmy lub na podstawie umów cywilnoprawnych. Własna, w pełni samodzielna firma staje się realna dopiero po osiągnięciu pełnoletności (lub wyjątkowo po wcześniejszym uzyskaniu pełnej zdolności prawnej).

Sprawdź również: Jak założyć firmę krok po kroku?

FAQ – prowadzenie firmy przed 18 rokiem życia

Czy osoba poniżej 18 lat może założyć działalność gospodarczą?

Nie. Osoba niepełnoletnia nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych, dlatego nie może samodzielnie zarejestrować jednoosobowej działalności gospodarczej w CEIDG.

Czy 17-latek może prowadzić własną firmę?

Nie samodzielnie. Do ukończenia 18 lat nie można w pełni odpowiadać za zobowiązania firmy. Możliwe jest natomiast działanie przy wsparciu rodzica lub opiekuna prawnego.

Czy niepełnoletni może prowadzić działalność nierejestrowaną?

W praktyce tylko w ograniczonym zakresie i za zgodą przedstawiciela ustawowego. Choć działalność nierejestrowana nie wymaga rejestracji w CEIDG, nadal wiąże się z zawieraniem umów i odpowiedzialnością prawną.

Czy niepełnoletni może sprzedawać w internecie bez firmy?

Tak, jeśli sprzedaż ma charakter okazjonalny i niezorganizowany. Jeśli jednak działania są ciągłe, zorganizowane i nastawione na zysk, mogą zostać uznane za działalność gospodarczą.

Czy osoba niepełnoletnia może być wspólnikiem spółki?

Tak, ale wymaga to reprezentacji przez przedstawiciela ustawowego, a w niektórych przypadkach także zgody sądu rodzinnego. Jest to rozwiązanie bardziej skomplikowane formalnie.

Maja Białas

Absolwentka Public Relations, copywriterka z pasją do tworzenia treści, które są nie tylko ciekawe, ale i użyteczne dla czytelnika. Na co dzień zajmuje się content marketingiem i SEO, dbając o to, by słowa miały realny wpływ. W wolnym czasie planuje kolejne podróże i odkrywa nowe miejsca.